Sardar Gurjari

સોમવાર, તા. ૨૨ ઓક્ટોબર, ૨૦૧૮, આસો સુદ ૧૩, વિ.સં. ૨૦૭૪, વર્ષ -૧૮, અંક - ૧૨૭

મુખ્ય સમાચાર :
"વસ્તુ અને સેવા કર (GST) પૂર્વ ભૂમિકા"- “Goods and Service Tax Background”
04/10/2018 00:10 AM Send-Mail
બેન્જામીન ફ્રેન્કલીન નામના અર્થશાસ્ત્રીએ કહ્યું હતું Only two things are certain in the life - one is Death and another is Taxes. મનુષ્ય જીવનમાં બેજ વસ્તુ નિશ્ચિત છે - એક છે મૃત્યુ અને બીજી છે કરવેરા. સીધા કરવેરા અને પરોક્ષ કરવેરા Direct Taxes and Indirectઆવા બે પ્રકારના કરવેરા છે. પોતાની આવક પરનો વેરો Income Tax, Professional Tax, જે સીધો સરકારને વ્યક્તિ જમા કરાવે છે, તે ડાયરેકટ ટેકસ છે. સરકાર સીધોજ વ્યક્તિ પાસેથી વસૂક કરે છે તે સીધા કરવેરા છે. પરંતુ વ્યક્તિ વસ્તુ કે સેવા ખરીદી કરે છે ત્યારે વસ્તુ કે સેવા પર નો વેરો, સરકારને જમા કરવાના બદલે વેપારીને વસ્તુ કે સેવાની કિંમત સાથે વ્યક્તિ ચુકવે છે. એટલે વસ્તુ અને સેવા પરનો વેરો સરકાર સીધો વ્યક્તિ પાસેથી વસૂલ કરવાના બદલે વસ્તુ વેચનાર વેપારી દ્વારા વસુલ કરે છે. વેપારી સરકારનો પ્રતિનિધિ તરીકે, સરકાર વતી, વસ્તુ ખરીદનાર પાસેથી વેરો વસુલ કરીને સરકારને જમા કરે છે. વસ્તુ અને સેવા પરના કરવેરા માટે સરકાર અને વપરાશ (વસ્તુ સેવાનો) કરનાર વચ્ચે વેપારી મધ્યસ્થી છે. એટલે એવા વેરા પરોક્ષ વેરા Indirect Tax છે. આવકવેરો સીધો વ્યક્તિ દ્વારા સરકારમાં જમા થાય છે જયારે વસ્તુ સેવા પરનો વેરો પરોક્ષ રીતે વેપારીના મધ્યસ્થીથી સરકારમાં જમા થાય છે.

વ્યક્તિ કમાયેલ આવક પરનો વેરો Income Tax સરકાર ને ચુકવે ત્યારે આવકવેરો કઠે છે. ચુકવતી વખતે એને ખબર પડે છે કે મેં વેરો ચૂકવ્યો. પરંતુ પરોક્ષ વેરો વસ્તુ અને સેવાની કિંમતમાં સમાયેલ હોય છે, તેથી વ્યક્તિ વસ્તુની કિંમત ચુકવવાની લાગણીથી ચુકવે છે. વસ્તુ કે સેવા ખરીદનારને પરોક્ષ કરવેરાની ચુકવણીની ખબરજ હોતી નથી, કારણ, વેરા કિંમતનો ભાગ છે તેથી પરોક્ષ વેરો કઠતો નથી. વસ્તુ ખરીદવા માટે કિંમતની ચુકવણી છે, કરવેરા ચૂકવાય છે તેવી લાગણી હોતી નથી. અજાણતાથી પરોક્ષ કરવેરા ચૂકવાય છે. રૃ. ૧૦ ની ચોકલેટ ખાવાની છે જે રૃ. ૧૦ માં પરોક્ષ વેરા કેટલા તે કોઈ પુછતુ જ નથી, કેવળ ચોકલેટ લીધી અને રૃ. ૧૦ ચૂકવ્યા. કરવેરાની ઝંઝટમાં કોઈ પડતુ જ નથી.

કમાણીના રૃ. ૧૦૦ વ્યક્તિ ગજવામાં મુકે. વર્ષના અંતે ગજવામાં મુકેલા રૃ. ૧૦૦ માંથી રૃ. ૧૦ કે રૃ. ૨૦ કે રૃ. ૩૦ આવકવેરો સરકારને ચૂકવે. વાર્ષિક આવક રૃ. ૨.૫ લાખથી ઉપર હોય તો ૧૦%, રૃ. ૫ લાખથી ઉપર હોય તો ૨૦% અને રૃ. ૧૦ લાખ થી ઉપર હોય તો ૩૦% આવકવેરો થાય. કમાણીના રૃ. ૧૦૦ માંથી આવકવેરા ચૂકવ્યા બાદ, પછી વધેલી કમાણીમાંથી ખર્ચ કરે તેના પર પરોક્ષ વેરો એટલે વસ્તુ ને સેવાના ખરીદ પરનો વેરો ચૂકવવાનો થાય. કમાણીના પૈસા ગજવામાં મુકો તો આવકવેરો ચૂકવો, ખર્ચ કરવા પૈસા ગજવામાંથી કાઢો તોય વસ્તુ કે સેવા પરનો કરવેરો ચૂકવો. કમાવો તોય કર અને ખર્ચ કરો તોય કર. ફ્રેન્કલીને એટલેજ કહ્યું, જીવનમાં બે વાત નિશ્ચિત છે - એક મૃત્યુ અને બીજું કરવેરા. સીધા વેરા Income Tax ચુકવવાની તારીખો નિશ્ચિત છે પણ વસ્તુ કે સેવા પરના વેરા ૨૪ કલાક ૩૬૫ દિવસ ચુકવાતા રહે છે. પહેલી જુલાઈ, ૨૦૧૭ અગાઉ પરોક્ષ વેરાઓ અનેક હતા જેવાકે ઉત્પાદ શુલ્ક Excise Duty, મુલ્ય વર્ધિત વેરો Value Added Tax (VAT), સેવા કર Service Tax પ્રમુખ હતા. એવા કુલ ૧૭ પરોક્ષ વેરાઓ નાબુદ થયા અને એ ૧૭ વેરાઓ ભેગા કરીને એક જ વેરો એટલે વસ્તુ અને સેવા કર Goods and Services Tax (GST) લાગુ કરવામાં આવ્યો. GST ૧૭ વેરાઓ મળીને એકજ વેરો ૧ જુલાઈ, ૨૦૧૭ માં લાગુ કરવામાં આવ્યો. વસ્તુના ઉત્પાદનના પડતર પર એક્સાઈઝ ડયુટી લાગતી એટલે રૃ. ૧૦૦ ના પડતર પર રૃ. ૧૫ એક્સાઈઝ ડયુટી - સરવાળો રૃ. ૧૧૫, જેના પર ૧૦% મૂલ્યવર્ધિત વેરો (VAT) લાગે રૃ. ૧૧.૫૦ - સરવાળો રૃ. ૧૨૬.૫૦ થાય. પડતર રૃ. ૧૦૦ પર રૃ. ૨૬.૫૦ વેરો લાગતો. રૃ. ૧૫ એક્સાઈઝ ડયુટી પર રૃ. ૧.૫૦ VAT લાગતો એટલે વેરા પર વેરો ડબલ ટેક્ષ અને એકજ વસ્તુ પર વેરા પછી વેરા એટલે એક્સાઈઝ અને વેટ પણ લાગતો. GST આવ્યા બાદ ફક્ત એકજ ટેક્ષ લાગુ પડે. વેરા પર વેરો નહી અને વેરા પછી વેરો પણ નહી, તેથી વસ્તુની કિંમત વપરાશકાર ઉપભોકતાને GST ના લીધે પહેલા કરતા ઓછી કિંમતે વસ્તુ મળે.