Sardar Gurjari

સોમવાર, તા. ૨૨ ઓક્ટોબર, ૨૦૧૮, આસો સુદ ૧૩, વિ.સં. ૨૦૭૪, વર્ષ -૧૮, અંક - ૧૨૭

મુખ્ય સમાચાર :
વિજ્ઞાન વિશ્વનું અવનવું
30/08/2018 00:08 AM Send-Mail
ઘૂવડ ઊડે છે ત્યારે એની પાંખો અવાજ નથી કરતી. બીજી બાજુ આપણાં વિમાનો, પવનથી ચાલતાં ટર્બાઇનો અવાજ કરતાં હોય છે. હવે ચીન અને જાપાનના વૈજ્ઞાાનિકો આ અવાજ કેમ બંધ કરવો તેનો અભ્યાસ કરે છે. એમણે આના માટે ઘૂવડને ઉદાહરણ તરીકે લીધું છે. એની પાંખની ધાર કરવત જેવા દાંતાવાળી હોય છે અને સપાટી મખમલ જેવી સુંવાળી હોય છે.આ અભ્યાસ લેખના મુખ્ય લેખક જાપાનના પ્રોફેસર હાઓ લિયુ કહે છે કે.વૈજ્ઞાાનિકો એ જૂએ છે કે આ લક્ષણો એરોડાયનૅમિક્સમાં કામ આવી શકે કે નહીં. એમણે કરવત જેવી ધારવાળી અને ધાર વિનાની પાંખોનો પ્રયોગ કરી જોયો તો જોવા મળ્યું કે કરવતની ધારના અણિયાળા ભાગ હવાના પ્રવાહને નિષ્ક્રિય રીતે નિયંત્રિત કરે છે. પરંતુ બીજી એક મર્યાદા પણ એ જોવા મળી કે ૧૫૦ની ઊંચાઈ પર કરવતના દાંતાને કારણે ઉડ્ડયન માટે વધારે બળની જરૃર પડે છે. પરંતુ તે પછી અવાજ ઓછો થઈ જાય છે.

ગ્રહ બનવા માટે ૪૦૩૪ ઉમેદવાર! નાસાની કૅપ્લર સ્પેસ ટેલીસ્કોપ ટીમે આપણી સૂર્યમાળાની બહાર ૨૧૯ નવા અવકાશી પિંડોની યાદી બહાર પાડી છે. આ બધાને ગ્રહનો દરજ્જો આપી શકાય તેમ છે. આમાંથી ૧૦ પૃથ્વીના કદના છે અને એમના તારાની આસપાસ ભ્રમણ કરે છે. હવે કુલ ૪૦૩૪ પિંડો ગ્રહ બનવાના ઉમેદવાર છે. કૅપ્લર દ્વારા મળેલી માહિતીનું પૃથક્કરણ કરીને વૈજ્ઞાાનિકોએ લગભગ પૃથ્વીના કદના ૫૦ પિંડો અલગ તારવ્યા છે અને એમાંથી ૩૦નાં બધાં પરીક્ષણો પૂરાં થયાં છે. આના પછી પૃથ્વીની બહાર જીવનની શોધખોળ.વધારે સઘન બનશે. હાલમાં જ ગ્રહોની બે જુદી જુદી વસાહતોની પણ ભાળ મળી છે એમાંથી અડધામાં વાતાવરણ જ નથી એટલે ત્યાં જીવન શક્ય નથી. ૧૯મી તારીખે નાસાના ઍમિસ રીસર્ચ સેંટરમાં એક પત્રકાર પરિષદમાં આ માહિતી આપવામાં આવી હતી.૧. સ્તનના કૅન્સરમાં બીજી શસ્ત્રક્રિયાની જરૃર નહીં રહે! કૅલિફોર્નિયા ઇંસ્ટીટયૂટ ઑફ ટેકનોલૉજીના પ્રોફેસર લિહોંગ વાંગે સ્તનના કૅન્સરની બધી જ ગાંઠો એકી સાથી કાઢી શકાય તે માટે નવી ઇમેજિંગ ટેકનોલૉજી વિકસાવી છે. સામાન્ય રીતે સ્તનના કૅન્સરમાં એક જ સર્જરીમાં બધી ગાંઠો કાઢી શકાતી નથી. જે દર વર્ષે ૬૦થી ૭૫ ટકા દરદીઓને બીજી વાર શસ્ત્રક્રિયા કરાવવી પડે છે.આથી, મોટા ભાગે તો આખું સ્તન કાઢી નાખવાની સર્જરી કરાતી હોય છે. પરંતુ સ્તનને બચાવી રાખવાની રીતમાં માત્ર કૅન્સરવાળી ગાંઠ કાઢવાની શસ્ત્રક્રિયા કરાય છે. પરંતુ, એમાં જે પેશીઓ કાઢવામાં આવે છે તે લૅબમાં મોકલાય છે જ્યાં એની પાતળી સ્લાઇસ કરે નખાય છે. ગાંઠ એની સપાટી પર જોવા મળે તો સર્જ્યને ગાંઠને વચ્ચેથી તો કાઢી નાખી પણ આસપાસ હજી કૅન્સર બાકી રહ્યું છે. નવી ઇમેજિંગ ટેકનિકથી પહેલી સર્જરી પછી તરત જોઈ શકાશે કે કૅન્સર બાકી રહ્યું છે કે કેમ. એની મદદથી સર્જ્યન એકીસાથે બધી ગાંઠો કાઢી શકશે અને દરદીને બીજી શસ્ત્રક્રિયાની લાચારીમાંથી મુક્તિ મળશે. આમ સ્તનના કૅન્સરનો ઇલાજ વધારે સસ્તો પણ થશે.

અવકાશયાત્રીઓની શારીરિક ક્ષમતા ઘટી જાય છે? કૅન્સાસ યુનિવર્સિટીએ અવકાશયાત્રીઓ પાછા આવે તે પછી એમના પર અવકાશમાં રહેવાની શી અસર થઈ તે જાણવા અભ્યાસ હાથ ધર્યો તો જાણવા મળ્યું કે અવકાશયાત્રીઓના શરીરમાં ઑક્સીજનના ભ્રમણની ગતિ ઓછી થઈ જાય છે એટલે ઑક્સીજન ઓછો શોષાય છે, પરિણામે એમની શારીરિક ક્ષમતા ઘટી જાય છે. યુનિવર્સિટીના એક્સરસાઇઝ થૅરપીના આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસર કાર્લ ઍડ અને એમના સાથીઓએ જ્હૉનસન સ્પેસ સેંટર સાથે સહયોગ કરીને છા મહિના કે તેથી વધારે સમયની અવકાશયાત્રાએથી પાછા ફરેલા નવ સ્ત્રી-પુરુષ અવકાશ-યાત્રીઓ વિશેની માહિતીનો અભ્યાસ કર્યો.અવકાશયાત્રીઓ ઇંટરનૅશનલ સ્પેસ સ્ટેશન પર જતાં પહેલાં ખાસ કરીને સાઇક્લિંગની કવાયત કરતા હોય છે. એમાં કેટલો ઑક્સીજન શરીરમાં શોષાય છે, હિમોગ્લોબિનનું સ્તર શું રહે છે, સ્નાયુને કેટલો ઑક્સીજન મળે છે વગેરે રેકૉર્ડ તપાસ્યાં. અવકાશયાત્રાએથી પાછા ફર્યા બાદ બે દિવસની અંદર ફરી સાઇક્લિંગની એક્સરસાઇઝ કરાવતાં જોવા મળ્યું કે શરીર ૩૦થી ૫૦ ટકા ઓછો ઑક્સીજન લે છે. આથી એમની શારીરિક ક્ષમતા પણ ઘટી જાય છે.આ પ્રયોગ ભવિષ્યના અવકાશયાત્રીઓની શારીરિક ક્ષમતા ટકાવી રાખવાના ઉપાયો શોધવામાં મદદ કરશે. આર્ટીફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સની આકૃતિમાં સંશોધકોએ ઉત્સુકતા ઉમેરી! અમેરિકાના બર્કલી રાજ્યમાં યુનિવર્સિટી ઑફ કૅલિફૉર્નિયાના સંશોધકો દીપક પાઠક, પુલકિત અગ્રવાલ, એલેક્સેઇ એફ્રોસ અને ટ્રેવર ડૅલરે આર્ટીફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સના એક એજન્ટમાં ઉત્સુકતાનું ઘટક ઉમેરીને આર્ટીફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સને માનવ બાળકની વધુ નજીક લાવવામાં સફળતા મેળવી છે. એમણે એક આર્ટીફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સમાં ઉત્સુકતાનું તત્ત્વ ઉમેર્યું અને સુપર મારિયો અને વિઝ્ડૂમની ગેમ્સ શિખવાડી. જેમાં ઉત્સુકતા ઉમેરી હતી તે એજન્ટે તો જાતે શીખીને કામ પાર પાડી લીધું પણ જેનાં ઉત્સુકતા નહોતી ઉમેરી તે એજન્ટ દિવાલ સાથે માથું પછાડતો રહ્યો. એ જ રીતે વિઝ્ડૂમમાં પણ નવું શીખવા માટે 'ઉત્સુક' એજન્ટે જાતે જ રસ્તો શોધી લીધો. વૈજ્ઞાાનિકોની સિદ્ધિઃ બ્રહ્માંડમાં થતી ચુંબકીય ખલેલ લૅબમાં! ટાટા ઈન્સ્ટિટયૂટ ઑફ ફંડામેન્ટલ રીસર્ચના વૈજ્ઞાાનિકોએ પોર્ટુગલના વૈજ્ઞાાનિકોની સાથે મળીને ટેબલ પર ગોઠવેલા ઉપકરણમાં લેઝર દ્વારા બ્રહ્માંડમાં પેદા થતી ચુંબકીય ખલેલ પેદા કરવામાં સફળતા મેળવી છે. આમ, બ્રહ્માંડીય ચુંબકીય ખલેલની પ્રતિકૃતિ પ્રયોગશાળામાં બનાવવાની દિશામાં એક મોટું ડગ ભરી શકાયું છે.પ્રોફેસર જી. રવીન્દ્રકુમાર, પ્લાઝ્મા ફિઝિક્સમાં ભારતને અગ્ર પંક્તિમાં મૂકનારા પ્રોફેસર પ્રેધિમાન કાવ અને ગાંધીનગરના પ્લાઝ્મા ફિઝિક્સ રીસર્ચ ઈન્સ્ટિટયૂટના પ્રોફેસર અમિત દાસે પોર્ટુગલની યુનિવર્સિટીના વૈજ્ઞાાનિકોની મદાદથી આપ્રયોગ કર્યો હતો. એમને જોવા મળ્યું કે ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં પહેલાં ઇલેક્ટ્રોનો એક સેકંડના દસ અબજમા ભાગમાં ખલેલ પેદા કરે છે અને પછી આયનો એ કામ સંભાળી લે છે. વૈજ્ઞાાનિકો આને 'રીલે રેસ' કહે છે. આયનો દ્વારા જે જાતની ખલેલ જોવા મળી તેની સરખામણી ઉપગ્રહો દ્વારા ખલેલ વિશે મળેલી માહિતી સાથે એની સરખામણી કરતાં બન્ને વચ્ચે બહુ સમાનતા જોવા મળી છે. રવીન્દ્રકુમાર કહે છે કે લેઝરના પ્રયોગમાં પહેલાં ઇલેક્ટ્રોન સક્રિય બન્યા અને તે પછી આયનોએ કામ સંભાળી લીધું. બ્રહ્માંડમાં પણ આયનો જ ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં ખલેલ પેદા કરે છે.